Rozliczenia pieniężne

Same „strony rozliczenia” (wierzyciel i dłużnik) określają postać rozliczęnia pieniężnego (gotówkową lub bezgotówkową) oraz form rozliczenia pieniężnego (prostą lub złożoną).
Porozumienie takie może być umieszczone jako klauzula dodatkowa w treści zobowiązania podstawowego łączącego dłużnika z wierzycielem (np. w umowie sprzedaży lub innej przewidującej świadczenie pieniężne dłużnika). Może być też zawarte osobno jeszcze przed powstaniem wierzytelności. Możliwe jest też przyjęcie kilku form rozliczeń (np. do wyboru przez dłużnika lub z innymi zastrzeżeniami).
Dominuje pogląd, że strony mogą dokonać wyboru tylko takiej formy rozliczenia pieniężnego, która jest przewidziana w zarządzeniu z 1998 r. (zasada numerus clausus form rozliczeń pieniężnych). Jak się wydaje, reguła ta mogłaby dotyczyć przede wszystkim rozliczeń prostych. Strony mogłyby bowiem przyjąć różne warianty rozliczeń złożonych, wskazanych w § 10 zarządzenia (np. okresowych rozliczeń saldami rozliczeń planowych). Mogłyby też konstruować (w porozumieniu ze współpracującymi bankami) inne złożone formy rozliczeń (np. kompensaty wielostronne).
Należy zaznaczyć, że niekiedy formy rozliczeń bezgotówkowych ujmuje   się szerzej niż czyni to zarządzenie z 1998 r. i zalicza do nich np. weksel i fac-toring. Tak jest np. w uzasadnieniu uchwały SN z 4.1.1995 r., III CZP 164/94, OSNC 1995, Nr 4, poz. 62.
Wybór określonej formy rozliczenia oznacza w zasadzie poddanie się   przez strony rozliczenia również wskazanemu w zarządzeniu z 1998 r. trybowi (procedurze) rozliczeń. Procedura ta (ogólnie oznaczona w zarządzeniu) mogłaby być zmodyfikowana przez strony, jeżeli zezwalałaby na to treść regulaminu lub umów rachunku bankowego łączących strony z bankiem.