Rozliczenia pieniężne

W zarządzeniu wspomina się o „stronach rozliczenia”, ale chodzi tu, oczywiście, o strony tzw. stosunku podstawowego, uzasadniającego świadczenie pieniężne dłużnika na rzecz wierzyciela w tym stosunku. Jednocześnie przynajmniej jedna z tych stron związana jest z bankiem umową rachunku bankowego (§ 2 ust. 1 zarządzenia). Z reguły jednak obie strony mają rachunki bankowe w tym samym banku lub (przeważnie) w różnych bankach. Taki układ stosunków prawnych tworzy odpowiednią konfigurację podmiotową rozliczenia, obejmującą wspomniane „strony rozliczenia” (strony stosunku podstawowego) oraz pozostałych uczestników rozliczenia (bank dłużnika, bank wierzyciela i pozostałe banki pośredniczące).
Na tryb dokonywania rozliczenia pieniężnego składa się pewien typowy, stale powtarzający się układ czynności banków stron i pozostałych banków pośredniczących. W związku z tym można mówić o tzw. cyklu rozliczeniowym, tj. ciągu czynności banków prowadzących do zapłaty na rzecz wierzyciela (beneficjenta rozliczenia). W ramach tego cyklu powtarzają się stale pewne czynności (zdarzenia), które mają charakter zasadniczy (np. przyjęcie przez bank dokumentów rozliczeniowych posiadacza rachunku, obciążenie rachunku dłużnika, uznanie rachunku wierzyciela, informacje o saldzie na rachunku wierzyciela po uznaniu, art. 728 § 1 KC). Zdarzenia te mogą być oceniane z punktu widzenia, najogólniej biorąc, co najmniej trzech grup stosunków prawnych:
1)    stosunku podstawowego;
2)    stosunków rachunku bankowego łączących bank z wierzycielem i dłużnikiem;
3)    oraz z punktu pozostałych stosunków obligacyjnych (z reguły rachunków bankowych między bankami operacyjnymi i bankiem centralnym włącznie).
Dla stron rozliczających się podstawowe znaczenie ma stwierdzenie tego, z którym z takich zdarzeń w cyklu należy łączyć skutki zapłaty należności w stosunku podstawowym.
Należy zaznaczyć, że obok tzw. szczegółowych cykli rozliczeniowych, właściwych dla danej formy rozliczenia (np. polecenia przelewu, czeku rozrachunkowego), można, m. zd., tworzyć też tzw. ogólny cykl rozliczeniowy właściwy dla każdej formy rozliczenia (zwłaszcza rozliczeń prostych). Takie uogólnienia dokonywane są w nauce (por. wyrok SA z